الفيض الكاشاني
14
كليات فيض كاشانى ( كليات ملا محمد محسن فيض كاشانى ) ( ديوان فيض كاشانى )
موجود در نزد اين بنده به سال 1009 ه . ق . در كاشان بدرود زندگانى گفته و تولد فرزندش محمد محسن « فيض » در سال 1007 هق بوده كه در اين سال بيش از دو سال نداشته چگونه ممكن است چنين افسانهاى را باور كرد ظاهرا اين توهم از رساله شرح صدر او كه در آغاز نقل شد ايجاد شده كه گفته است « برههاى از زمان را نزد والد و دائى خود » كه گمان مىكنم درست آن « عم و دائى يا عم و خال خود » باشد زيرا در بيتى كه در اين مقدمه آمده متذكر شده است امّا ممكن است اين استخاره بهوسيله عمّ و يا خال او كه سمت استادى وى را نيز داشته بودند انجام گرفته باشد ! فرزندان شاه مرتضى همه از هوش و ذكاوت خدادادى بهره داشتند امّا فيض از همه حسّاستر و باهوشتر بود بهطورىكه خود در رسالهء انصافيه گويد « 1 » علوم دينى اعم از فقه و حديث و متفرعات آن را پيش از حدّ بلوغ باتمام رسانيده در پايهاى كه نياز به تقليد غير معصوم را نداشته است . رثاء ضياء الدين محمد كاشى متوفى 1019 ه ق از شيخ على نقى كمرهاى در مقدمهء ديوان شيخ على نقى كمرهاى شرحى است حاكى از اينكه شيخ على نقى تحصيلات خود را در كاشان بهويژه در محضر مولانا ضياء الدين محمد كاشى به انجام رسانيده و در وصف كاشان در مقطع غزلى چنين سروده است : نقى تو خطّ خطا كاش بر بهشت كشى * كنون كه خطّه كاشان تراست كاشانه در مقدمهء چنين آمده كه شيخ على نقى متولد سال 953 ه . ق . در آغاز جوانى در كاشان بسر برد و نزد فصيح الدين « 2 » به تحصيل فنّ معمّا پرداخت امّا شاگردى خود را ضمن
--> ( 1 ) - رسالهء : « الانصاف لخلوها من الجور و الاعتساف » رسالهايست كه فيض در برائت از منتسبات مخالفان به خود و ظاهرا در پاسخ تكفير ملا محمد طاهر شيرازى قمى مرقوم داشته و عقايد خود را كه تشيع محض و پيروى از گفتار و رفتار امامان معصوم عليهم السلام بر مبناى اسلام و سنّت پيغمبر و قرآن است بيان داشته رسالهايست ملمّعگونه از پارسى و تازى با اين آغاز : چنين گويد مهتدى بشاهراه مصطفى محسن بن مرتضى . ( 2 ) - فصيح الدين طباطبائى فرزند حيدر معمايى و هر دو تن از علما و شعراى معروف و از نقباء